Table of Contents
भारतीय राज्यघटनेची 9 वी अनुसूची
भारतीय राज्यघटनेची 9 वी अनुसूची : भारतीय राज्यघटनेची 9 वी अनुसूची ही भारताच्या संविधानातील एक तरतूद आहे जी 1951 मध्ये पहिल्या दुरुस्तीद्वारे जोडण्यात आली होती. नववी अनुसूची त्यात समाविष्ट केलेल्या कायद्यांना न्यायिक पुनरावलोकनापासून संरक्षण प्रदान करते. पुढील लेख 9 व्या शेड्यूलबद्दल सर्व महत्त्वाच्या तपशीलांशी संबंधित आहे. 9 व्या शेड्युलमध्ये स्वारस्य असलेले दर्शक सर्व तपशील जाणून घेण्यासाठी या लेखाला भेट देऊ शकतात.
भारतीय संविधानाच्या 9व्या अनुसूचीची पार्श्वभूमी
देशात सामाजिक-आर्थिक बदल घडवून आणण्यासाठी लागू केलेल्या कायद्यांना संरक्षण देण्यासाठी भारतीय संविधानात 9वी अनुसूची जोडण्यात आली. या कायद्यांमुळे मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन होत असल्याच्या कारणावरून त्यांना अनेकदा न्यायालयात आव्हान देण्यात आले. सरकारला असे वाटले की असे कायदे व्यापक सार्वजनिक हित साधण्यासाठी आवश्यक आहेत आणि त्यांना न्यायिक पुनरावलोकनापासून संरक्षण दिले पाहिजे.
भारतीय संविधानाच्या 9व्या अनुसूचीमध्ये कायदे समाविष्ट आहेत :
गेल्या काही वर्षांत अनेक कायदे 9व्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहेत. या लेखात काही सर्वात महत्वाचे कायदे खाली सूचीबद्ध केले आहेत:
- केरळ जमीन सुधारणा कायदा, 1963
- तामिळनाडू मागासवर्गीय, अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (शैक्षणिक संस्थांमधील जागांचे आरक्षण आणि
- राज्यांतर्गत सेवांमध्ये नियुक्त्या किंवा पदे) अधिनियम, 1993
- महाराष्ट्र शेतजमीन (होल्डिंगची कमाल मर्यादा) अधिनियम, 1961
- उत्तर प्रदेश जमीनदारी निर्मूलन आणि जमीन सुधारणा कायदा, 1950
- मध्य प्रदेश सीलिंग ऑन ॲग्रिकल्चरल होल्डिंग्स कायदा, 1960
9व्या अनुसूची अंतर्गत संरक्षण
नवव्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट असलेले कायदे हे मूलभूत अधिकारांचे उल्लंघन करत असल्याच्या कारणास्तव न्यायिक पुनरावलोकनापासून संरक्षित आहेत. याचा अर्थ असा की एखाद्या कायद्याने मुलभूत अधिकाराचे उल्लंघन होत असले, तरी तो नवव्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट केला असेल तर न्यायालय तो रद्द करू शकत नाही.
तथापि, हे संरक्षण परिपूर्ण नाही. 2007 मध्ये, सुप्रीम कोर्टाने निर्णय दिला की नवव्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट असलेले कायदे संविधानाच्या मूलभूत संरचनेचे उल्लंघन करत असल्यास ते न्यायालयीन पुनरावलोकनास प्रतिबंधित नाहीत. याचा अर्थ असा की नवव्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट केलेला कायदा राज्यघटनेच्या मूलभूत रचनेचे उल्लंघन करणारा आढळला, तरीही न्यायालये तो रद्द करू शकतात.
भारतीय संविधानाच्या 9व्या अनुसूचीवर टीका
भारतीय संविधानाच्या 9व्या अनुसूचीवर अनेक कारणास्तव टीका करण्यात आली आहे. मूलभूत अधिकारांचे उल्लंघन करणाऱ्या कायद्यांचे पुनरावलोकन करण्याचा न्यायालयांचा अधिकार काढून घेऊन ते संविधानाच्या मूलभूत संरचनेचे उल्लंघन करते ही मुख्य टीका आहे. याकडे भारतीय राज्यघटनेचे प्रमुख वैशिष्ठ्य असलेल्या शक्ती पृथक्करणाच्या तत्त्वाचे उल्लंघन म्हणून पाहिले जाते.
दुसरी टीका अशी आहे की 9 व्या शेड्यूलचा वापर इतरांच्या खर्चावर विशिष्ट गटांना लाभ देणाऱ्या कायद्यांचे संरक्षण करण्यासाठी केला गेला आहे. उदाहरणार्थ, तामिळनाडू मागासवर्गीय, अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (शैक्षणिक संस्थांमधील जागांचे आरक्षण आणि राज्यांतर्गत सेवांमधील नियुक्त्या किंवा पदांचे आरक्षण) कायदा, 1993, जे शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी नोकऱ्यांमध्ये विशिष्ट गटांना आरक्षण प्रदान करते, इतर गटांविरुद्ध भेदभाव केल्याबद्दल टीका केली आहे.
भारतीय संविधानाची 9वी अनुसूची
9वी अनुसूची ही भारतीय संविधानातील एक महत्त्वाची तरतूद आहे जी देशातील सामाजिक-आर्थिक बदल घडवून आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या कायद्यांना संरक्षण प्रदान करते. भारतीय संविधानाच्या 9व्या अनुसूचीद्वारे प्रदान केलेले संरक्षण निरपेक्ष नसले तरी संविधानाच्या मूलभूत संरचनेचे उल्लंघन केल्याबद्दल आणि विशिष्ट गटांविरुद्ध भेदभाव करणाऱ्या कायद्यांचे संरक्षण करण्यासाठी वापरल्याबद्दल टीका केली गेली आहे.
महाराष्ट्रातील सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी ऑनलाईन क्लास, व्हिडिओ कोर्स, टेस्ट सिरीज, पुस्तके आणि इतर अभ्यास साहित्य खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून मिळावा.
अड्डा 247 मराठीचे युट्युब चॅनल
अड्डा 247 मराठी टेलिग्राम ग्रुप
महाराष्ट्र महापॅक