वाहतूक आणि दळणवळण : Transport and Communication
1. भारतातील पहिली ट्रेन 1853 मध्ये मुंबई ते ठाणे दरम्यान सुरू झाली (34 किमी)
2. भारतीय रेल्वे 19 रेल्वे झोनमध्ये विभागली गेली आहे, ज्याची संपूर्ण देशभरात धोरणात्मक स्थापना करण्यात आली आहे.
3. भारतीय रेल्वे नेटवर्क हे आशियातील सर्वात मोठे आणि जगातील दुसरे मोठे आहे.
4. भारतीय रेल्वे बोर्डाची स्थापना मार्च 1905 मध्ये झाली.
5. भारतीय रेल्वेचे राष्ट्रीयीकरण 1950 मध्ये झाले.
6 . भारतात तीन प्रकारच्या रेल्वे मार्ग आहेत.
(c) अरुंद गेज (0.762-0.610 मी)
7. भारतीय रेल्वेचे व्यवस्थापन सरकारच्या हातात.
8. भारतातील सर्वात लांब राष्ट्रीय महामार्ग आहे NH-7 (वाराणसी ते कन्याकुमारी)
9. पश्चिम बंगालमध्ये सर्वाधिक रस्त्यांची घनता आहे.
10. महाराष्ट्रात सर्वाधिक लांबीचे रस्ते आहेत.
11. उत्तर क्षेत्राचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे. या भागात जास्तीत जास्त लांबीची रेल्वे लाईन आहे.
12. रायबरेली (उत्तर प्रदेश) येथे जानेवारी 2009 मध्ये रेल-कोच कारखाना स्थापन झाला.
13. ‘मेघालय’ पासून कोणताही रेल्वे पास नाही.
14 . फेयरी क्वीन हे देशातील सर्वात जुने वाफेचे इंजिन आहे जे कोळसा इंधन म्हणून वापरते.
15. समझौता एक्सप्रेस (लाहोर – अटारी) थार एक्सप्रेस (मुंबई – खोखरापार).
16. या रेल्वे सेवा भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान आहेत.
17. भारत आणि बांगलादेश दरम्यान ‘मैत्री एक्सप्रेस’ (कोलकाता ते ढाका) मध्ये रेल्वे सेवा.
18 . भारतात एकूण 77 राष्ट्रीय महामार्ग आहेत.
19 . भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान बसेस:-
(a) सदा-ए-सरहद (दिल्ली ते लाहोर)
(b) कारवान-ए-अमन (श्रीनगर ते मुझफ्फराबाद)
20. जगातील सर्वात मोठे विमान A-380.
21 . 1 एप्रिल 1955 रोजी भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाची स्थापना झाली.
22 . इंडियन एअरलाइन्सचे मुख्यालय – नवी दिल्ली.
23 . ‘सारस’ हे भारतात बनवलेले पहिले प्रवासी विमान आहे.
24 . भारतातील जवळपास 90 टक्के व्यापार जलमार्गाने होतो.
25. नैसर्गिक बंदर – मुंबई आणि कोचीन.
26 . कांडला (गुजरात) – टाइडल पोर्ट.
27. ‘सागर माला परियोजना’ बंदरांच्या आधुनिकीकरण आणि विकासाशी संबंधित आहे.
28 . ‘विवेक एक्सप्रेस’ भारतातील सर्वात मोठी लांब पल्ल्याच्या ट्रेन (डिब्रुगढ ते कन्याकुमारी, अंतर – 4286 किमी) ही जगातील आठवी सर्वात लांब ट्रेन आहे.
29 IRCTC Ltd. ची स्थापना 27 सप्टेंबर 1999 रोजी सरकारी कंपनी म्हणून करण्यात आली.
30. भारतीय रेल्वेने 20 डिसेंबर 2010 पासून गाड्यांची संख्या 5 अंकी क्रमांकामध्ये रूपांतरित केली आहे.
(i) मार्च 1990 मध्ये कोकण रेल्वे योजना सुरू झाली (कोकण रेल्वे कॉर्पोरेशन).
(ii) रेल्वे मार्ग गोवा, महाराष्ट्र, कर्नाटक केरळ या राज्यांमधील आहे.
(iii) यामध्ये आपटा (महाराष्ट्र) आणि मंगळूर (केरळ) मधील 760 किमी अंतर समाविष्ट आहे.
(iv) कोकण रेल्वे जास्तीत जास्त 160 प्रति तास किमीचा वेग सुनिश्चित करते.
रस्ता वाहतूक
1. प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना (PMGSY) डिसेंबर 2000 मध्ये सुरू करण्यात आली.
2. राष्ट्रीय महामार्ग विकास प्राधिकरण – 1998.
3. प्रधानमंत्री भारत जोडो योजना 14 जानेवारी 2004 रोजी सुरू झाली.
भारताचा राष्ट्रीय जलमार्ग
|
|
|
|
NW2 सादिया ते धुबरी पट्टी
|
|
रेल्वे नवीन उत्पादन युनिट्स:
(i) रेल कोच कारखाना (रायबरेली)
(ii) कोच फॅक्टरी (कांचरापारा)
(iii) इलेक्ट्रिक लोकोमोटिव्ह कारखाना (मधेपुरा)
(iv) रेल व्हील फॅक्टरी (छपरा)
(v) सहायक युनिट्स (डानकुनी)
|
|
|
|
|
दिल्ली – मुंबई, दिल्ली – कोलकाता
|
|
UP |
भारतातील प्रमुख बंदरे
|
|
|
कोलकाता/हल्दिया (कोलकाता)
|
2. जवाहरलाल नेहरू न्हावा शेवा (महाराष्ट्र)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7. पोर्ट ब्लेअर (अंदमान आणि निकोबार)
|
|
1. दोन विमानतळ प्राधिकरणे – राष्ट्रीय विमानतळ प्राधिकरण (NAA) आणि भारतीय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्राधिकरण (IAAI) 1 एप्रिल 1995 रोजी भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) या नावाने एक नवीन संस्था म्हणून विलीन करण्यात आले.
2. ईशान्य प्रदेशातील ग्रीनफील्ड विमानतळे चेइटू (नागालँड) आणि इटानगर (अरुणाचल प्रदेश) आहेत.
MPSC परीक्षेसाठी इतर महत्वाचे लेख
MPSC Gazetted Civil Services Exam 2024 : अभ्यास साहित्य योजना : सामान्य ज्ञान (GS) |
तारीख |
वेब लिंक |
अँप लिंक |
2 मे 2024 |
पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध |
पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध |
3 मे 2024 |
आधुनिक भारताचा इतिहास वनलायनर्स |
आधुनिक भारताचा इतिहास वनलायनर्स |
4 मे 2024 |
भारताचे सरकारी खाते |
भारताचे सरकारी खाते |
6 मे 2024 |
सिंधू संस्कृती : महत्वाचे वन-लाइनर |
सिंधू संस्कृती : महत्वाचे वन-लाइनर |
7 मे 2024 |
भारतातील सर्वात उंच आणि सर्वात लांब – वन लाइनर्स |
भारतातील सर्वात उंच आणि सर्वात लांब – वन लाइनर् |
8 मे 2024 |
भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील प्रसिद्ध घोषणा |
भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील प्रसिद्ध घोषणा |
9 मे 2024 |
राष्ट्रपती राजवट – कलम 356 |
राष्ट्रपती राजवट – कलम 356 |
10 मे 2024 |
कुतुब-उद्दीन ऐबक |
कुतुब-उद्दीन ऐबक |
11 मे 2024 |
महाराष्ट्रातील पर्वतरांगा |
महाराष्ट्रातील पर्वतरांगा |
12 मे 2024 |
नद्या आणि त्यांच्या उपनद्या |
नद्या आणि त्यांच्या उपनद्या |
13 मे 2024 |
भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील क्रांतिकारी घटना |
भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील क्रांतिकारी घटना |
14 मे 2024 |
भारतातील मृदा : वर्गीकरण आणि वैशिष्ट्ये |
भारतातील मृदा : वर्गीकरण आणि वैशिष्ट्ये |
15 मे 2024 |
जमीन महसूल प्रणाली : रयतवारी प्रणाली
|
जमीन महसूल प्रणाली : रयतवारी प्रणाली |
16 मे 2024 |
भारताच्या क्षेपणास्त्रांची यादी |
भारताच्या क्षेपणास्त्रांची यादी |
17 मे 2024 |
घटना दुरुस्ती कायद्यांची यादी : एका दृष्टीक्षेपात |
घटना दुरुस्ती कायद्यांची यादी : एका दृष्टीक्षेपात |
18 मे 2024 |
विविध क्षेत्रांसाठी भारतातील महत्त्वाच्या पुरस्कारांची यादी |
विविध क्षेत्रांसाठी भारतातील महत्त्वाच्या पुरस्कारांची यादी |
20 मे 2024 |
कोयना धरण
|
कोयना धरण |
21 मे 2024 |
महत्वाचे संप्रेरक आणि त्यांची कार्ये |
महत्वाचे संप्रेरक आणि त्यांची कार्ये |
22 मे 2024 |
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या सत्रांची यादी |
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या सत्रांची यादी |
23 मे 2024 |
भारतातील अणुऊर्जा प्रकल्प
|
भारतातील अणुऊर्जा प्रकल्प |
24 मे 2024 |
भारतातील प्रसिद्ध सणांची यादी |
भारतातील प्रसिद्ध सणांची यादी |
25 मे 2024 |
भारतातील बायोस्फीअर रिझर्व्ह |
भारतातील बायोस्फीअर रिझर्व्ह |
27 मे 2024 |
103 वी घटना दुरुस्ती कायदा |
103 वी घटना दुरुस्ती कायदा |
28 मे 2024 |
देशभरातील भारतीय शहरांची टोपणनावे |
देशभरातील भारतीय शहरांची टोपणनावे |
29 मे 2024 |
आपला महाराष्ट्र – एका दृष्टीक्षेपात |
आपला महाराष्ट्र – एका दृष्टीक्षेपात |
30 मे 2024 |
भारताच्या सरन्यायाधीशांची यादी |
भारताच्या सरन्यायाधीशांची यादी |
31 मे 2024 |
प्राचीन भारतातील प्रसिद्ध पुस्तके आणि लेखकांची यादी |
प्राचीन भारतातील प्रसिद्ध पुस्तके आणि लेखकांची यादी |
1 जून 2024 |
महाराष्ट्राची भू-शास्त्रीय रचना |
महाराष्ट्राची भू-शास्त्रीय रचना |
3 जून 2024 |
भारतातील राष्ट्रीय उद्याने |
भारतातील राष्ट्रीय उद्याने |
4 जून 2024 |
महाराष्ट्र राज्याची पार्श्वभूमी |
महाराष्ट्र राज्याची पार्श्वभूमी |
6 जून 2024 |
भारतीय इतिहासातील महत्त्वाच्या लढाया |
भारतीय इतिहासातील महत्त्वाच्या लढाया |
7 जून 2024 |
RBI ची पतनियंत्रणाची साधने |
RBI ची पतनियंत्रणाची साधने |
13 जून 2024 |
भारताच्या महिला स्वातंत्र्य सैनिक आणि त्यांचे योगदान |
भारताच्या महिला स्वातंत्र्य सैनिक आणि त्यांचे योगदान |
14 जून 2024 |
भारतातील राज्यांची स्थापना व पुनर्रचना कायदे |
भारतातील राज्यांची स्थापना व पुनर्रचना कायदे |
17 जून 2024 |
कोकण नदीप्रणाली |
कोकण नदीप्रणाली |
20 जून 2024 |
नालंदा विद्यापीठ
|
नालंदा विद्यापीठ |
21 जून 2024 |
जागतिक बँक गट |
जागतिक बँक गट |
22 जून 2024 |
श्री अरबिंदो घोष |
श्री अरबिंदो घोष |
24 जून 2024 |
|
भारताची राज्यघटना: मांडणी, स्रोत, भाग, कलमे आणि परिशिष्टे |
26 जून 2024 |
राजर्षी शाहू महाराज |
राजर्षी शाहू महाराज |
01 जुलेे 2024 |
राजा राम मोहन रॉय
|
राजा राम मोहन रॉय |
2 जुलेे 2024 |
हवामान हक्क, पार्श्वभूमी आणि हवामान कायदा |
हवामान हक्क, पार्श्वभूमी आणि हवामान कायदा |
3 जुलेे 2024 |
जागतिक वायु प्रदूषण अहवाल 2024 |
जागतिक वायु प्रदूषण अहवाल 2024 |
6 जुलेे 2024 |
दख्खनचे पठार |
दख्खनचे पठार |
8 जुलेे 2024 |
वित्तीय बाजार आणि त्याचे प्रकार |
वित्तीय बाजार आणि त्याचे प्रकार |
10 जुलेे 2024 |
पद्म पुरस्कार 2024 |
पद्म पुरस्कार 2024 |
11 जुलेे 2024 |
|
पुलित्झर पारितोषिक विजेते व हुरून ग्लोबल युनिकॉर्न इंडेक्स 2024 |
12 जुलेे 2024 |
|
दादासाहेब फाळके पुरस्कार विजेते व भारतीय नोबेल पारितोषिक विजेते |
16 जुलेे 2024 |
मानवी पचनसंस्था |
मानवी पचनसंस्था |
17 जुलेे 2024 |
भारतीय कृषी आणि ग्रामीण विकास |
भारतीय कृषी आणि ग्रामीण विकास |
18 जुलेे 2024 |
रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार |
रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार |
19 जुलेे 2024 |
कार्ला लेणी |
कार्ला लेणी |
20 जुलेे 2024 |
भारतातील दारिद्र्य कारणे व योजना |
भारतातील दारिद्र्य कारणे व योजना |
22 जुलेे 2024 |
संविधान सभेचे कामकाज |
संविधान सभेचे कामकाज |
23 जुलेे 2024 |
इंडियन ओशन रिम असोसिएशन (IORA) |
इंडियन ओशन रिम असोसिएशन (IORA) |
24 जुलेे 2024 |
नरेंद्र मोदी यांना मिळालेल्या पुरस्कार आणि सन्मानांची यादी
|
नरेंद्र मोदी यांना मिळालेल्या पुरस्कार आणि सन्मानांची यादी |
25 जुलेे 2024 |
सॅडलर कमिशन |
सॅडलर कमिशन |
26 जुलेे 2024 |
महात्मा गांधी आणि रवींद्रनाथ टागोर यांचे राष्ट्रवादाचे विचार |
महात्मा गांधी आणि रवींद्रनाथ टागोर यांचे राष्ट्रवादाचे विचार |
27 जुलेे 2024 |
शहरी परिवर्तन धोरणे |
शहरी परिवर्तन धोरणे |
29 जुलेे 2024 |
संविधानाचे स्रोत |
संविधानाचे स्रोत |
30 जुलेे 2024 |
मुघल राजवंश – राज्यकर्ते |
मुघल राजवंश – राज्यकर्ते |
31 जुलेे 2024 |
विविध निर्देशांकांमध्ये भारताची क्रमवारी 2024 |
विविध निर्देशांकांमध्ये भारताची क्रमवारी 2024 |
1 ऑगस्ट 2024 |
आधुनिक भारताच्या इतिहासातील महत्वाच्या घटना |
आधुनिक भारताच्या इतिहासातील महत्वाच्या घटना |
2 ऑगस्ट 2024 |
महाराष्ट्रातील संरक्षण साहित्य निर्मिती उद्योग |
महाराष्ट्रातील संरक्षण साहित्य निर्मिती उद्योग |
3 ऑगस्ट 2024 |
ऑपरेशन ब्लॅकबोर्ड |
ऑपरेशन ब्लॅकबोर्ड |
5 ऑगस्ट 2024 |
पास्कलचा नियम |
पास्कलचा नियम |
6 ऑगस्ट 2024 |
बांगलादेश मुक्ती युद्ध 1971 |
बांगलादेश मुक्ती युद्ध 1971 |
7 ऑगस्ट 2024 |
राजवंश – संस्थापक आणि महान राजे |
राजवंश – संस्थापक आणि महान राजे |
8 ऑगस्ट 2024 |
|
होमरूल चळवळ 1916, भारतातील होमरूल चळवळीचा इतिहास आणि उद्दिष्टे |
9 ऑगस्ट 2024 |
द्वीपकल्पीय प्रदेशांतील पठारे |
द्वीपकल्पीय प्रदेशांतील पठारे |
10 ऑगस्ट 2024 |
भारतीय स्वातंत्र्य संग्राम- घटना |
भारतीय स्वातंत्र्य संग्राम- घटना |
12 ऑगस्ट 2024 |
रासायनिक संयुगांची नावे आणि चिन्हे |
रासायनिक संयुगांची नावे आणि चिन्हे |
13 ऑगस्ट 2024 |
|
|
14 ऑगस्ट 2024 |
1991 च्या वित्तीय क्षेत्रातील सुधारणा |
1991 च्या वित्तीय क्षेत्रातील सुधारणा |
16 ऑगस्ट 2024 |
1857 नंतरचे भारतातील व्हॉईसरॉय |
1857 नंतरचे भारतातील व्हॉईसरॉय |
17 ऑगस्ट 2024 |
3 गोलमेज परिषदा |
3 गोलमेज परिषदा |
20 ऑगस्ट 2024 |
विभाज्यतेच्या कसोट्या |
विभाज्यतेच्या कसोट्या |
21 ऑगस्ट 2024 |
राष्ट्रीय स्वच्छ गंगा अभियान (NMCG) |
राष्ट्रीय स्वच्छ गंगा अभियान (NMCG) |
22 ऑगस्ट 2024 |
भारत-मलेशिया संबंध, सहकार्याचे क्षेत्र, महत्त्व |
भारत-मलेशिया संबंध, सहकार्याचे क्षेत्र, महत्त्व |
23 ऑगस्ट 2024 |
आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना |
आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना |
महाराष्ट्रातील सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी ऑनलाईन क्लास, व्हिडिओ कोर्स, टेस्ट सिरीज, पुस्तके आणि इतर अभ्यास साहित्य खाली दिलेल्या लिंक वर क्लिक करून मिळावा.
महाराष्ट्र अभ्यास साहित्य
अड्डा 247 मराठीचे युट्युब चॅनल
अड्डा 247 मराठी टेलिग्राम ग्रुप
महाराष्ट्र महापॅक
Sharing is caring!